Naar de inhoud
Nieuwveen

1940 – 1945

Tussen 1940 en 1945

Anders dan in de Eerste Wereldoorlog van 1914–1918 krijgt ook Nieuwveen het zwaar. In de winter van 1944–1945 was voedsel zeer schaars: met geld kwam je weinig verder, met ruilen wel.
Roovers besluit met de opmerking dat Nieuwveen van oorlogshandelingen gespaard bleef. In militaire zin is dat juist, maar het dorp verloor wel degelijk inwoners aan de bezetting.

Herkomst Dit gegeven komt uit de reeks die J.J. Roovers tot 1970 optekende. De formulering hier is van deze site. Bekijk de bron

Op deze plek

Nieuwveen (dorpskern)

Hangt hiermee samen

Andere gebeurtenissen met dezelfde onderwerpen.

1940–1945

Tussen 1940 en 1945

De Nederlands-hervormde pastorie tegenover de rooms-katholieke kerk aan de Dorpsstraat doet dienst als Schreibstube voor de Duitse militairen die in Nieuwveen zijn ingekwartierd.

De Tweede Wereldoorlog oorlog bezetting Uit het getypte document
ca. 1940–1945 bij benadering

In de oorlogsjaren

Ook Henk Kooistra komt om. Kooistra en Speelman waren Nieuwveense vrienden die beiden in Amsterdam studeerden, daar al vroeg betrokken raakten bij het verzet en actief waren in de illegale verspreiding van pamfletten en van de kranten "Vrij Nederland" en "Trouw".
Naar beiden zijn na de oorlog straten in het dorp vernoemd; in Nieuwveen staat een oorlogsmonument met hun namen.

Het monument aan het Teylersplein. Op het kruis staan de namen A.H. Kooistra en W.P. Speelman, en de woorden “Van tyrannie bevrijd. 10 mei 1940 – 5 mei 1945”. Bekijk groter →
De Tweede Wereldoorlog oorlog verzet Later uitgezocht
1943

In 1943

Drie joodse bewoners van de Johannesstichting worden opgepakt, gedeporteerd naar Kamp Vught en kort daarna in vernietigingskamp Sobibor vermoord. Twee van hen waren Mozes Ricardo (geboren 29 december 1881) en Rebekka Worms (geboren 21 september 1891).

De Tweede Wereldoorlog oorlog jodenvervolging johannesstichting Later uitgezocht
1945

Op 17 februari 1945

Willem Pieter Speelman wordt bij Halfweg gefusilleerd, samen met negen anderen, als represaille voor een aanslag van het verzet op de spoorlijn Amsterdam–Haarlem. Hij was 26 jaar.
Speelman (Sellingen, 20 januari 1919) was een zoon van de Nieuwveense gereformeerde predikant en studeerde economie aan de Vrije Universiteit. Kort na de Duitse inval begon hij pamfletten te schrijven die opriepen tot verzet. Eind 1942 werd hij gearresteerd, maar hij ontsnapte met een in zijn schoenzool verborgen ijzerzaagje. Begin 1943 was hij medeoprichter van de illegale krant Trouw, waarvan hij de spil van het verspreidingsapparaat werd. Op 29 januari 1945 werd hij opnieuw gearresteerd bij een inval in drukkerij S.J.P. Bakker in Amsterdam; bij de verhoren liet hij niets los.
Hij is herbegraven op de Eerebegraafplaats Bloemendaal en ontving postuum het Verzetskruis 1940–1945. Zijn ouders zijn tijdens de bezetting verschillende keren gevangengenomen om de verblijfplaats van hun zoon te achterhalen, en woonden een tijd in Noordwijk om aan de aandacht van de bezetter te ontkomen.

Het monument aan het Teylersplein. Op het kruis staan de namen A.H. Kooistra en W.P. Speelman, en de woorden “Van tyrannie bevrijd. 10 mei 1940 – 5 mei 1945”. Bekijk groter →
De Tweede Wereldoorlog oorlog verzet Later uitgezocht