Nieuwveen
Duizend jaar dorp,
vijf meter onder water.
Nieuwveen ligt op de bodem van een meer dat in 1810 is drooggemalen. Het dorp hiernaast, Schoot, verdronk. Dit dorp niet — en sindsdien wordt er elke dag gepompt om dat zo te houden.
- Tijdlijn
- 976 jaar
- inwoners
- 4.559
- plekken
- 20
- aantekeningen
- 137
Twee beelden
het water, en wat het tegenhield
Kleine dingen
die ik niet kon laten liggenDe eerste fiets met luchtbanden
Verkocht aan de gemeentesecretaris, W. van der Vos. Iemand vond het belangrijk genoeg om vast te leggen wie hem kocht, en bij wie.
ca. 1700Het dorp hiernaast verdronk
Schoot en de Uiterbuurt verdwenen onder het water van de turfplassen. Nieuwveen bleef nét gespaard.
1886De pastoor betaalde zijn eigen toren
J.J. Bruijstens legde er zelf het geld voor neer. Achtenveertig meter, inclusief kruis.
1823–1825Van Duivelsbrug naar Kattenbrug
De oude brug heette de Duivelsbrug. De nieuwe werd de Kattenbrug genoemd. Waarom, staat er niet bij.
1867Ruzie over straatlantaarns
De eerste petroleumverlichting kwam er pas na een taai gevecht in de raad. Het dorp was scherp verdeeld in voor- en tegenstanders.
Zeven tijdperken
van veen tot warmtenet- 1050 – 1640 Ontstaan en middeleeuwen 11 gebeurtenissen
- 1700 – 1800 De achttiende eeuw: verval 6 gebeurtenissen
- 1800 – 1898 De droogmaking en de wederopbouw 34 gebeurtenissen
- 1900 – 1937 De twintigste eeuw tot de oorlog 35 gebeurtenissen
- 1940 – 1945 De Tweede Wereldoorlog 6 gebeurtenissen
- 1945 – 1970 Na 1945 27 gebeurtenissen
- 1972 – 2026 Van dorp met eigen gemeente naar kern van Nieuwkoop 18 gebeurtenissen
Aangesloten, en weer losgekoppeld
In 1970 werd Nieuwveen aangesloten op het aardgasnet; de kolenkachels gingen de deur uit. Vijftig jaar later wordt op Schoterhoek II een warmtenet aangelegd dat draait op gezuiverd rioolwater, en wordt het bedrijventerrein volledig gasloos ontwikkeld. De twee aantekeningen staan aan weerszijden van de tijdlijn.
Wat we niet weten
en dat is ook iets waardEen dorp met open eindjes.
Op sommige vragen heb ik simpelweg geen antwoord gevonden. Ze staan hier, in plaats van dat ik ze heb ingevuld met iets dat aannemelijk klinkt.
- Of de gevonden omslag Roovers’ eigen werkversie is, of een doorslag die iemand van het gedrukte boekje heeft overgetypt.
- Hoe de omslag in deze familie terecht is gekomen.
- Waar de twee onderdelen zijn die het voorwoord na de jaartallen aankondigt: enkele losse onderwerpen, en een lijst van oud-Nieuwveense benamingen en begrippen.
- De naam van de derde joodse bewoner die in 1943 is weggevoerd. Twee namen kennen we wel.
Weet u er een? De Historische Kring Liemeer aan de Kerkstraat 31 — of ik.
1940 – 1945
De Tweede Wereldoorlog
Roovers schrijft dat Nieuwveen van oorlogshandelingen gespaard bleef. In militaire zin klopt dat. Het dorp verloor niettemin inwoners aan de bezetting.
Drie joodse bewoners van de Johannesstichting werden in 1943 weggevoerd en in Sobibor vermoord. Willem Pieter Speelman werd op 17 februari 1945 bij Halfweg gefusilleerd, zesentwintig jaar oud.
Lees dit tijdperk